Głównym naukowym celem projektu badawczego pt.: „Zarządzanie wiedzą a innowacyjność banku”, było zbadanie relacji pomiędzy procesem zarządzania wiedzą w banku a innowacyjnością przedsiębiorstwa bankowego. Badania zostały przeprowadzone w wybranych dziesięciu komercyjnych bankach z udziałem kapitału zagranicznego, mającego swoje placówki na terenie województwa mazowieckiego. Przeprowadzenie projektu badawczego, pozwoliło na określenie poziomu zarządzania wiedzą w poddanych badaniu bankach oraz wyodrębnienie grupy banków innowacyjnych i nieinnowacyjnych, co umożliwiło wskazanie istotnych różnic w poziomie zarządzania wiedzą, między bankiem innowacyjnym a bankiem nieinnowacyjnym.

Głównym naukowym celem projektu badawczego pt.: „Zarządzanie wiedzą a innowacyjność banku”, było zbadanie relacji pomiędzy procesem zarządzania wiedzą w banku a innowacyjnością przedsiębiorstwa bankowego. Badania zostały przeprowadzone w wybranych dziesięciu komercyjnych bankach z udziałem kapitału zagranicznego, mającego swoje placówki na terenie województwa mazowieckiego. Przeprowadzenie projektu badawczego, pozwoliło na określenie poziomu zarządzania wiedzą w poddanych badaniu bankach oraz wyodrębnienie grupy banków innowacyjnych i nieinnowacyjnych, co umożliwiło wskazanie istotnych różnic w poziomie zarządzania wiedzą, między bankiem innowacyjnym a bankiem nieinnowacyjnym.

Badania empiryczne zostały przeprowadzone w trzech etapach i były współfinansowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach projektu badawczego promotorskiego nr N N115 337038, uzyskanego przez jednostkę naukową – Akademię Leona Koźmińskiego w Warszawie w 2010 roku. W projekcie badawczym wykorzystano dane pochodzące z próby liczącej 250 respondentów. Do analizy wyników zakwalifikowano łącznie 210 respondentów, którzy udzielili pełnych odpowiedzi na wyselekcjonowane pytania. W efekcie końcowym pełnej analizie badawczej w każdym z dwóch etapów badań, zostały wykorzystane ankiety pochodzące od 210 respondentów. Respondenci różnili się pod względem wieku, płci, wykształcenia, znajomości języków obcych, stażu pracy i zajmowanego stanowiska.

Obliczenia statystyczne danych uzyskanych w pierwszym i drugim etapie badań wykonano wykorzystując pakiet SPSS 14. W analizach testujących istnienie związku między zmiennymi jakościowymi (zarządzaniem wiedzą a innowacyjnością banku) wykorzystano test chi-kwadrat (chi2). Z uwagi na to, że przeprowadzone testy Kołomogorowa-Smirnowa wykazały brak normalności rozkładu ilościowych zmiennych testowanych, wykorzystano testy nieparametryczne – H Kruskala-Wallisa oraz U Manna-Whitney’a.

Etapy i narzędzia projektu badawczego
Pierwszy etap badania – Zastosowanie ankiety mierzącej poziom zarządzania wiedzą w poddanych badaniu bankach. Ankieta skierowana została do pracowników pionu bezpośredniej sprzedaży oraz do ich bezpośrednich przełożonych – Dyrektorów Placówek Bankowych.
Drugi etap badania – Zastosowanie ankiety mierzącej poziom innowacyjności w bankach. Ankieta skierowana została do pracowników Pionu Bezpośredniej Sprzedaży oraz do ich bezpośrednich przełożonych – Dyrektorów Placówek Bankowych.
Głównym celem analizy statystycznej z obydwu etapów badań, po ustaleniu poziomu zarządzania wiedzą i poziomu stanu innowacyjności, było poznanie zależności pomiędzy procesem zarządzania wiedzą w banku a innowacyjnością przedsiębiorstwa bankowego.
    Uzyskane wyniki statystyczne z obydwu etapów badań umożliwiły podział banków na banki innowacyjne i nieinnowacyjne, co stanowiło podstawę do przeprowadzenia trzeciego – ostatniego etapu badań empirycznych. Podział banków na dwie grupy, pozwolił na wskazanie istotnych statystycznie różnic między bankami innowacyjnymi i bankami nieinnowacyjnymi w poziomie zarządzania wiedzą.
Trzeci etap badania – Ankieta wywiadu zastosowana do przedsiębiorstw innowacyjnych i nieinnowacyjnych. Ankiety badawcze zostały wsparte indywidualnym i bezpośrednim wywiadem ze Specjalistami ds. Sprzedaży i Naczelną Kadrą Kierowniczą, po dokonaniu pomiaru stanu innowacyjności badanych banków i wyodrębnieniu przedsiębiorstw innowacyjnych i nieinnowacyjnych.

Wnioski z projektu badawczego – weryfikacja hipotez badawczych
Uzyskane wyniki podczas całego procesu badawczego, udowodnione za pomocą testów statystycznych oraz analizy i interpretacji wywiadów indywidualnych, jednoznacznie wskazują na związek istniejący pomiędzy zarządzaniem wiedzą a innowacyjnością przedsiębiorstwa bankowego. Warto zaznaczyć, że miernik zarządzania wiedzą, przedstawiający sumę wszystkich kategorii zastosowanej metody badawczej okazał się w wielu obszarach istotnie odróżniać banki innowacyjne od nieinnowacyjnych.
W trzech obszarach modelu badawczego, wyraźnie widać związek pomiędzy zarządzaniem wiedzą a innowacyjnością banku.
Szczególnie przedsiębiorstwa innowacyjne istotnie odróżniają się poziomem zarządzania wiedzą od przedsiębiorstw nieinnowacyjnych. Do najbardziej widocznych różnic można w szczególności zaliczyć:

• Udział w procesach decyzyjnych;
• Sposób przyjmowania pomysłów przez kierownictwo;
• Rozwiązywanie problemów;
• Ilość wdrożonych innowacji;
• Przeprowadzania badań;
• Podejście do systemu kontroli;
• Częstość i sposób organizowania szkoleń;
• Rodzaj bodźców motywujących;
• Sposób prowadzenia zebrań i podejście;
• Przepływ informacji/dzielenie się wiedzą;
• Ilość kanałów komunikacji;
• Współpraca pracownik – przełożony;
• Czas uzyskiwania informacji;
• Zbieżność celów pracowników i banku;
• Poziom zaufania między pracownikami.

Analizując wywiady indywidualne w każdym z trzech kluczowych aspektów zarządzania wiedzą w badanych bankach można doszukać się pewnych różnic w wypowiedziach osób pracujących na różnych stanowiskach w hierarchii organizacji.

Do najważniejszych różnic można zaliczyć:

• Udział w pracach zespołowych na różnych poziomach;
• Kompetencje menadżerskie;
• Sposób rozwiązywania problemów;
• Przeprowadzanie badań;
• Rodzaj bodźców motywujących;
• Współpraca pracownik-pracownik;
• Zaangażowanie w pracę banku.

Zgodnie z założonymi celami szczegółowymi projektu badawczego, mającymi na celu ustalenie poziomu zarządzania wiedzą w poddanych badaniu bankach, z uzyskanych wyników badań można wyciągnąć następujące wnioski:

• Zarządzanie wiedzą występujące w bankach innowacyjnych jest procesem celowym i świadomym oraz przekłada się na większą ilość innowacji w porównaniu z bankami uznanymi za nieinnowacyjne.
• W bankach zaliczonych do grupy banków nieinnowacyjnych, nie było sytuacji w której banki na przełomie 12 m-cy, nie wprowadziłyby żadnej innowacji. Można więc przyjąć, iż zarządzanie wiedzą występujące w tych bankach jest procesem chaotycznym w trakcie tworzenia, co jest widoczne w mniejszej ilości innowacji w porównaniu z bankami uznanymi za innowacyjne.

Gospodarka oparta na wiedzy stawia przez przedsiębiorstwami bankowymi nowe wyzwania w zakresie efektywnego i skutecznego rozwoju procesów zarządzania wiedzą. Badania przeprowadzone w ramach niniejszego projektu wyraźnie wskazują, że stopień zaawansowania banków komercyjnych w zakresie dostosowań do aktualnych wyzwań gospodarki jest jeszcze dość niski. Pokazują to dane uzyskane w wyniku realizacji badań ilościowych, ale także wyniki badań jakościowych. Obecnie tylko 6 na 10 poddanych badaniu banków, można określić jako podmioty o cechach banku innowacyjnego, w którym proces zarządzania wiedzą jest celową metodą zarządzania, wpisaną w strategię banku i skutkuje wdrażaniem innowacji.
Pomimo, iż w prowadzonym projekcie badawczym nie zostały potwierdzone wszystkie stawiane hipotezy, to stanowi on dokładną diagnozę stanu wiedzy pracowników banku w trzech ważnych obszarach  i sposobach zarządzania wiedzą oraz przedstawia wynikające z całego procesu korzyści dla innowacji produktowych, usługowych i procesowych w sektorze bankowym. Wyniki z przeprowadzonych w trzech etapach badań empirycznych, mogą posłużyć praktycznemu zastosowaniu nowych metod i sposobów zarządzania wiedzą skutkujących innowacyjnym rozwiązaniom w bankowości.

                    Autor artykułu: Monika Kulińska
                    Doktorantka z Akademii Leona Koźmińskiego